Waterbesparing in processen: efficiënt, duurzaam en toekomstgericht

Water is een van de belangrijkste grondstoffen voor de industrie. Of het nu wordt gebruikt voor koeling, utilities of afvalwaterbehandeling, de hoeveelheid water die nodig is om productie en energievoorziening draaiende te houden is aanzienlijk. Tegelijk komt de beschikbaarheid van schoon water onder toenemende druk te staan door klimaatverandering, strengere regelgeving en maatschappelijke verwachtingen.

Voor bedrijven is waterbesparing daarom niet langer een bijkomstigheid, maar een strategische noodzaak. Efficiënter watergebruik verlaagt kosten, vergroot leveringszekerheid en helpt voldoen aan vergunningseisen.

‍

Waarom waterbesparing op de agenda staat

De industrie is wereldwijd een van de grootste afnemers van water. In veel productieprocessen wordt water ingezet voor proceskoeling, het genereren van stoom, reiniging en andere utilities. Vooral koelwater kan een groot deel van het totale verbruik uitmaken, zeker bij open systemen of systemen met frequente verversing.

Tegelijkertijd maken maatschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen waterbesparing noodzakelijk. De kwaliteitseisen voor grond en oppervlaktewater worden strenger. De Kaderrichtlijn Water vraagt om reductie van druk op ontvangende watersystemen. En waterschaarste door droogte zet druk op lokale watervoorraden. Voor bedrijven betekent dit dat reductie van waterverbruik steeds vaker wordt verwacht bij vergunningverlening.

‍

Waterbesparing begint met inzicht: meten, analyseren, begrijpen

De eerste stap naar waterbesparing is inzicht. Zonder inzicht in waar, hoe en hoeveel water wordt gebruikt, is het vrijwel onmogelijk om gerichte maatregelen te nemen. Een waterbalans is daarbij een logisch vertrekpunt. Dit is een overzicht van inkomende, gebruikte en uitgaande waterstromen. Het maakt inefficiënties zichtbaar en vormt de basis voor effectieve waterbesparingsstrategieën.

Procesanalyses helpen vervolgens om de grootste verbruikers binnen een installatie te identificeren. Zo komen koelwater in koeltorens, spoelwater in reinigingsprocessen of afvalwaterstromen die worden geloosd vaak snel naar voren als de grootste verbruiksposten.

‍

Strategieën voor waterbesparing in processen

Waterbesparing kan op verschillende niveaus worden gerealiseerd. Van organisatorische maatregelen tot technische optimalisaties.

1. Optimalisatie van koelwatergebruik

Koelwater vormt in veel industriële processen een groot deel van het totale waterverbruik. Door koelwatersystemen efficiënter te ontwerpen en te beheren kan het verbruik aanzienlijk omlaag.

Mogelijke maatregelen zijn:

• het verlagen van koelwaterverversing door slim beheer van waterkwaliteit en beheersing van verversingsstrategieën
• optimalisatie van verdamping en drift in koeltorens om verlies te minimaliseren
• het toepassen van gesloten circuits waar mogelijk, zodat water meerdere keren kan worden ingezet voordat het wordt afgevoerd

2. Efficiënter gebruik van utilities

Utilities zoals stoomproductie en proceswaterinstallaties kunnen vaak efficiënter draaien door:

• het hergebruiken van restwater uit één processtap in een andere
• het toepassen van recirculatiesystemen voor proceswater binnen productielijnen
• slimme monitoring met sensoren en data analyse om waterverbruik realtime te optimaliseren zonder procesprestaties te schaden

3. Afvalwater behandelen en hergebruiken

In plaats van afvalwater direct af te voeren, kan het worden behandeld en hergebruikt binnen het bedrijf.

Dit kan onder andere door:

• segmentatie van waterstromen, waardoor minder verontreinigd water eenvoudiger te hergebruiken is
• behandelingstechnieken toe te passen die afvalwater geschikt maken voor koelwater of hergebruik in utilities
• afvalwater binnen processen opnieuw in te zetten, waardoor de behoefte aan vers water afneemt en de druk op lokale bronnen vermindert

‍

Waterbesparing en vergunningverlening

Voor vergunningverleners en waterschappen is aantoonbare waterbesparing een steeds belangrijker criterium. Organisaties die kunnen laten zien dat zij structureel waterbesparende maatregelen nemen, hebben vaak:

• een sterkere onderbouwing bij het aanvragen of vernieuwen van milieu en lozingsvergunningen
• een betere uitgangspositie bij het bespreken van hergebruik van afvalwater
• een duidelijke aansluiting bij beleid zoals de Kaderrichtlijn Water en de doelen van lokale waterschappen

Waterbesparing is daarmee geen optionele luxe, maar een integraal onderdeel van toekomstbestendige bedrijfsvoering.

‍